Y Newid yn yr Hinsawdd

Y Newid yn yr Hinsawdd

Y newid yn yr hinsawdd yw un o’r heriau mwyaf sy’n wynebu’r byd. Nid problem amgylcheddol yn unig mohoni: mae yna oblygiadau ar gyfer llesiant pobl yma yng Nghymru, ac o amgylch y byd i gyd.

Bu dros 120 o drychinebau cysylltiedig â’r hinsawdd yn ystod 2015, yn ôl Banc y Byd, gan achosi difrod amgylcheddol ac economaidd enfawr a gadael effaith enbyd ar gymunedau. Mae’r effeithiau hyn hefyd wedi’u teimlo’n nes adref, er enghraifft, mwy o lifogydd, a amcangyfrifir eu bod wedi achosi dros £71 miliwn o ddifrod, gan effeithio ar gymunedau, yr economi, a seilwaith trafnidiaeth.

Mae gan y trydydd sector botensial enfawr i fynd i’r afael ag achosion a chanlyniadau newid yn yr hinsawdd. Mae mewn sefyllfa unigryw i gyrraedd a chefnogi pobl, yn arbennig y rhai sydd fwyaf dan anfantais ac sydd fwyaf agored i niwed.

 

Darllenwch ein hadnoddau i ddechrau:

Bydd penderfyniadau a wneir ar lefel y llywodraeth neu awdurdodau lleol i helpu i liniaru newid yn yr hinsawdd yn effeithio ar y bobl rydym yn eu cefnogi. Ymysg y meysydd y mae hyn yn debygol o effeithio arnynt y mae: ynni, bwyd, tai, thecstiliau a phecynnu, a teithio.

Mae newidiadau mewn polisi wedi bod yn y meysydd hyn i gyd yn y blynyddoedd diwethaf. Mae cymunedau a mudiadau gwirfoddol yn chwarae rhan hanfodol yn ennyn diddordeb pobl ac yn aml yn arwain y ffordd wrth ddatblygu camau gweithredu ac ymwybyddiaeth ar lawr gwlad. Mae’r tudalennau gwe hyn yn archwilio’r materion cynaliadwyedd, cymorth sydd ar gael i helpu defnyddwyr eich gwasanaethau drwy’r newidiadau mewn polisi, a ffyrdd o gymryd rhan mewn prosiectau cymunedol perthnasol.

Ynni Cynaliadwy

Bwyd Cynaliadwy

Tai Cynaliadwy

Thecstiliau a Phecynnu Cynaliadwy

Trafnidiaeth Cynaliadwy

Defnyddio Atebion Naturiol
Mae angen i’r dulliau a ddefnyddiwn i ddiogelu ein seilwaith ac adnoddau addasu i hinsawdd sy’n newid. Mae cyfuno gwybodaeth fodern gydag atebion naturiol a thraddodiadol yn cynnig amrywiaeth o fuddion i bobl a bywyd gwyllt.

Pam Mae Mudo yn Sgil Newid yn yr Hinsawdd yn Bwysig i Gymru
Mae’r newid yn yr hinsawdd yn gwneud rhai ardaloedd yn llai addas i bobl fyw ynddynt. Dyma rai o’r rhesymau pam y dylai dadleoli yn sgil newid yn yr hinsawdd fod o bwys i Gymru, a’r hyn y gallwn ni ei wneud i liniaru’r effeithiau.

Hoffech chi ddod yn Llythrennog o ran Carbon?
Allyriadau carbon, cynhesu byd-eang, a nwyon tŷ gwydr – beth a wnelont â chi? Dysgwch pam y dylai’r newid yn yr hinsawdd fod o bwys i’ch mudiad chi a beth i’w wneud yn ei gylch.


 

Ffyrdd cyffredinol o leihau’ch effaith

– Cyfrifwch yr adnoddau yr ydych yn eu defnyddio drwy ddarganfod eich ôl troed carbondŵr, a phlastig

– Cofiwch yr hierarchaeth gwastraff estynedig wrth ystyried prynu neu waredu eitem:

Lleihau

Un o’r ffyrdd mwyaf o leihau ein heffaith yw, yn syml, peidio â phrynu eitemau sydd â chostau amgylcheddol neu ddynol uchel. A oes wir angen yr eitem honno arnoch? A ellir ei defnyddio fwy nag unwaith? A oes dewis arall, sy’n cael llai o effaith, ar gael? A ellir ei hailgylchu neu ei phydru’n naturiol ar ddiwedd ei hoes? A gafodd ei gwneud yn foesegol?Ailddefnyddio

Ymrwymwch i gynnal a thrwsio’ch eitemau fel y byddant yn para mor hir â phosib. Os nad ydych angen eich eitem mwyach, beth am ei hailddosbarthu yn y gymuned; gall rhoi nwyddau i fanciau bwyd a siopau elusen fod yn fuddiol ond holwch nhw beth sydd ei angen arnynt yn gyntaf i osgoi trosglwyddo’r gwastraff i elusennau.

AilgylchuMae llawer o bobl yn ystyried ailgylchu yn rhywbeth ecogyfeillgar, ond mae ailgylchu yn defnyddio mwy o ynni nag ailddefnyddio felly nid ailgylchu ddylai fod eich dewis cyntaf. Mae hefyd yn werth ystyried a fydd yr eitem yn cael ei huwchgylchu (ei throi’n gynnyrch o werth uwch) neu ei lawrgylchu (ei throi’n gynnyrch o werth is). Cofiwch edrych ar yr opsiynau ailgylchu o ymyl y ffordd y mae’r cyngor lleol yn eu cynnig gan ei bod yn bosib nad yw’r holl gyfleusterau ar gael yn eich ardal ac felly bydd rhai cynhyrchion yn cael eu gwrthod. Mae angen golchi eitemau yn gyntaf, gan y gall bwyd a halogion eraill arwain at wrthod eitemau.

Adennill

A allwch adennill yr ynni neu’r maetholion o gynnyrch; h.y. compostio bwyd neu losgi pren ar gyfer gwres? Gall hyn fod yn rhywbeth y gallwch ei wneud gartref neu efallai y bydd angen i chi anfon eich eitemau i ffwrdd i’w prosesu. Mae compostio yn arbennig o fuddiol gan ei fod yn dychwelyd maetholion i’r pridd ac yn cymryd lle gwrteithiau eraill yn ogystal â secwestru carbon.

Gwaredu

Anfon cynhyrchion i safle tirlenwi ddylai fod eich dewis olaf a dylid bod yn ofalus iawn os oes siawns i eitemau fod yn wenwynig i’r pridd neu i ddŵr. Mae hyn yn dal yn well na thaflu sbwriel a all gael effaith hynod o negyddol ar fywyd gwyllt a chymunedau.

 

Helpwch i feithrin gallu i ymateb i effeithiau newid yn yr hinsawdd yn eich ardal drwy ymuno â grwpiau lleol:

– Adfywio Cymru – rhwydwaith o grwpiau cymunedol sy’n mynd i’r afael ag achosion ac effeithiau newid yn yr hinsawdd drwy gyngor, hyfforddiant, a chymorth technegol

– Cadwch Gymru’n Daclus – maent yn credu y gellir sicrhau “Cymru lân a thaclus” yn bennaf drwy newid agweddau pobl fel y byddant yn llai tebygol o gymryd rhan mewn gweithgareddau sy’n effeithio’n negyddol ar yr amgylchedd lleol

– Cyfeillion y Ddaear Cymru – maent yn benderfynol o warchod yr amgylchedd a hyrwyddo dyfodol cynaliadwy i Gymru

– Cynghorau Gwirfoddol Sirol – cysylltwch â’ch Cyngor Gwirfoddol Sirol i ddarganfod a all gynnig cymorth i chi, er enghraifft, eich helpu i leihau costau rhedeg eich mudiad neu i sefydlu prosiect cynhyrchu ynni cymunedol.

– Groundwork Cymru – mae’n helpu pobl a mudiadau i wneud newidiadau i greu cymunedau gwell, meithrin sgiliau a gobeithion am waith, a byw a gweithio mewn ffordd fwy gwyrdd

– PlanLoCaL – ei nod yw cefnogi cymunedau a grwpiau sy’n ‘cynllunio at fyw mewn ffordd rad ar garbon’ drwy adnoddau amrywiol gan gynnwys ffilmiau a thudalennau gwe

– Trefi Trawsnewid – ymunwch â’ch rhwydwaith trawsnewid lleol neu sefydlwch un yn eich ardal i ddeall sut y gallai newid yn yr hinsawdd (a materion eraill) effeithio ar eich ardal leol a ffyrdd o fod yn fwy cynaliadwy