Tai Cynaliadwy

Tai Cynaliadwy

Pam mae’n bwysig:

Mae arnom angen cartrefi cynnes, sych, cyfforddus i’n cadw’n ddiogel a’n gwarchod rhag yr elfennau.

Mae perygl nad yw rhai o’n tai presennol yn gallu addasu i newidiadau mewn patrymau tywydd. Bydd newid yn yr hinsawdd yn cynyddu’r risg o hafau poethach, sychach a gaeafau oerach, gwlypach – bydd hyn yn rhoi straen ar ein tai presennol, gan arwain at waith atgyweirio amlach ac o bosib yr angen i ôl-osod ar gyfer tywydd mwy eithafol.
Drybridge _Street _Flooded _Monmouth

Gall mwy o lifogydd a glaw trwm ddwysáu problemau tamprwydd gan arwain at lwydni a all fod yn niweidiol i iechyd pobl (yn enwedig pobl hŷn, plant, a phobl sy’n cael trafferth gyda’u hysgyfaint neu eu system imiwnedd).

Mae ar rai adeiladau angen lefelau anghynaliadwy o ynni i’w gwresogi a’u hoeri. Mae tlodi tanwydd yn effeithio ar bron i chwarter pobl Cymru. Mae perygl bod llawer o aelwydydd yn methu â fforddio cadw eu cartref ar dymheredd sefydlog mewn hinsawdd sy’n newid heb fuddsoddi mewn mesurau effeithlonrwydd ynni.

Gall tai sy’n sefyll ar orlifdir neu sydd dan fygythiad gan godiad yn lefel y môr fynd yn gynyddol anodd neu ddrud i’w hyswirio.

Gall codi cartrefi newydd neu ôl-osod tai presennol gan ddefnyddio deunyddiau carbon uchel amharu ar ein gallu i gyrraedd targedau lleihau carbon.

Gall rhai deunyddiau crai a ddefnyddir i adeiladu fynd yn brin yn y dyfodol neu’n anos eu hechdynnu oherwydd clefydau cysylltiedig â newid yn yr hinsawdd, cyflyrau tywydd, neu godiad yn lefel y môr.

Mae yna botensial i hybu llesiant cymunedol drwy seilwaith gwyrdd wrth gynyddu gallu i addasu i newidiadau mewn patrymau tywydd.

Yr hyn y mae’r sector cyhoeddus yn ei wneud:

Y Byd / Ewrop:

Ledled y byd mae llywodraethau’n edrych ar beryglon posib newid yn yr hinsawdd i dai a ffyrdd o liniaru’r effeithiau a ragwelir – un enghraifft yw argymhellion Llywodraeth Awstralia sy’n cynnwys dylunio tai cludadwy a sicrhau digon o dir i storio dŵr ychwanegol.

Y Deyrnas Unedig:

Llywodraeth y DU – Cymhelliad Gwres Adnewyddadwy

Y Fargen Werdd – fframwaith i alluogi cwmnïau preifat i gynnig gwelliannau effeithlonrwydd ynni i ddefnyddwyr yn eu cartrefi, mannau cymunedol a busnesau.

Cymru:

Mae gan Lywodraeth Cymru sawl cynllun ôl-osod ar waith i leihau allyriadau ynni a thlodi tanwydd gan gynnwys Re:fit Cymru a’r Rhaglen Cartrefi Clyd.

Mae ‘Safon Ansawdd Tai Cymru’ yn dweud y dylai tai cymdeithasol yng Nghymru gyrraedd safon benodol ar gyfer effeithlonrwydd ynni.

Cynhaliwyd ymgynghoriad ar ddyfodol ‘Tai Carbon Isel’.

Mae Llywodraeth Cymru wedi datblygu ‘Cynllun Tywydd Poeth i Gymru: Fframwaith ar gyfer Paratoi ac Ymateb’ ac mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn cynnig adnoddau ar gyfer llifogydd; ‘Perygl llifogydd yn y tymor hir’ a ‘Rheoli Perygl Llifogydd’.

 

Yr hyn y mae’r trydydd sector yn ei wneud:

Canolfan y Dechnoleg Amgen – yn cynnig cyrsiau byr a hyfforddiant ôl-radd mewn tai cynaliadwy

Cartrefi Cymunedol Cymru – mae’n cynrychioli pob cymdeithas tai yng Nghymru ac mae eu haelodau yn darparu tai cymdeithasol traddodiadol yn ogystal ag arbenigol ar gyfer bron 10% o boblogaeth Cymru.

Yr Ymddiriedolaeth Arbed Ynni – Rhwydwaith Gwyrdd Tai Cymdeithasol – dewch o hyd i brosiect tai cymdeithasol yn eich ardal chi sydd â mesurau effeithlonrwydd ynni neu fesurau ‘gwyrdd’ eraill.

Flood RE – maent yn helpu i ddarparu yswiriant cartref fforddiadwy i’r rheini mewn ardaloedd sydd â pherygl llifogydd.

Clymblaid Tlodi Tanwydd Cymru – dan arweiniad NEA Cymru a Cyngor ar Bopeth gyda chymorth grŵp llywio ac ynddo fudiadau allweddol amrywiol sy’n gweithio i fynd i’r afael â thlodi tanwydd yng Nghymru.

Ymddiriedolaethau Natur – cartrefi i bobl a bywyd gwyllt: sut i godi tai mewn ffordd sy’n fuddiol i fyd natur – cyngor ar dai buddiol i fyd natur a pham mae’n bwysig.

Prydain Ddi-garbon – canllaw ar ddyfodol cynaliadwy i dai yn y DU.

 

Sut y gallwch chi wneud gwahaniaeth:

Gall cynyddu’r inswleiddio yn eich cartref neu’ch adeilad cymunedol leihau’ch biliau ynni a’ch allyriadau carbon.

Os oes angen i chi ôl-osod eich cartref neu’ch adeilad cymunedol ystyriwch ddefnyddio deunyddiau naturiol a all fod â llai o garbon ynddynt, yn well am ymdopi â newid yn yr hinsawdd, a chael llai o effaith ar iechyd wrth eu creu a’u defnyddio.

Defnyddiwch eich cartref neu’ch gweithle i roi lle i fyd natur – gall to gwyrdd neu ardd law helpu i leihau effaith glaw trwm a hybu iechyd ecosystemau. Mae ‘gwyrddio’ adeiladau yn y ffordd hon hefyd yn rhoi gwedd fwy atyniadol iddynt gan hybu llesiant pobl a lleihau ymddygiad gwrthgymdeithasol.