Ynni Cynaliadwy

Ynni Cynaliadwy

Pam mae’n bwysig:

Mae cynhyrchu gwres, trydan, a thanwydd yn hanfodol i bweru ein cartrefi, ysbytai, a systemau teithio. Mae angen i ni leihau faint o ynni rydym yn ei ddefnyddio er mwyn cyrraedd ein targedau lleihau carbon.

Mae rhai mathau o ynni yn cynhyrchu nwyon tŷ gwydr wrth eu cynhyrchu a’u defnyddio. Gall ffynonellau ynni hefyd lygru adnoddau naturiol a chymunedol. Mae olew a glo yn cynhyrchu nwyon tŷ gwydr ar raddfa anghynaliadwy. Gall damweiniau ac ati sy’n gollwng olew i’r amgylchedd achosi niwed helaeth a hirdymor i gymunedau a bywyd gwyllt. Gall echdynnu nwy siâl lygru ffynonellau dŵr daear.

Mae angen metelau prinfwyn, sy’n anodd eu hechdynnu, ar gyfer cydrannau gwynt a solar. Gall amodau i weithwyr mewn sectorau echdynnu ynni fod yn beryglus ac yn niweidiol i’w hiechyd.

Gall cynhyrchu biomas achosi datgoedwigo anghynaliadwy neu gystadlu â chyflenwadau bwyd. Gall argaeau ynni dŵr amharu ar adnoddau dŵr i gymunedau a bywyd gwyllt.

Gall gwastraff niwclear fod yn anodd ei reoli, ac mae cysylltiad ag ymbelydredd yn beryglus i iechyd pobl a’r amgylchedd.

Gall tywydd eithafol amharu ar gyflenwadau ynni. Mae yna botensial i gynhyrchu ynni yn fwy lleol er mwyn diogelu ffynonellau ynni yn well yn ogystal â bod o fudd i gymunedau wrth iddynt adennill elw o gyfranddaliadau.

 

Yr hyn y mae’r sector cyhoeddus yn ei wneud:

Y Byd / Ewrop:

Yn COP23 (2017) cyhoeddodd sawl gwlad y byddent yn raddol gael gwared â phŵer glo.

Mae Sefydliad Bwyd ac Amaeth (y Cenhedloedd Unedig) wedi datblygu rhaglen i gefnogi cyflenwadau bio-ynni a bwyd gan gynnig adnoddau i helpu i greu a gweithredu polisïau cynaliadwy sy’n diogelu cyflenwadau bio-ynni a bwyd.

Y Deyrnas Unedig:

Yn 2015, cyhoeddodd Llywodraeth y DU gynlluniau i gau pob gorsaf bŵer glo erbyn 2025.

Cymru:

Mae Llywodraeth Cymru wedi gosod y targedau canlynol ar gyfer ynni adnewyddadwy dan berchnogaeth leol:
– 70% o’r ynni a ddefnyddir yng Nghymru i gael ei gynhyrchu o ynni adnewyddadwy erbyn 2030
– Un Gigawatt o ynni adnewyddadwy i fod dan berchnogaeth leol erbyn 2030
– Erbyn 2020, bydd gan brosiectau ynni adnewyddadwy newydd o leiaf un elfen o berchnogaeth leol

Mae gan Lywodraeth Cymru strategaethau yn eu lle i ddatgarboneiddio’r sector ynni yng Nghymru; gan gynnwys ei ‘Strategaeth Effeithlonrwydd Ynni’ ac ‘Ynni Cymru: Newid i Economi Carbon Isel’

Mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru wedi ymchwilio i botensial dyfodol ynni carbon isel yng Nghymru drwy ei adroddiadau; ‘Ynni Carbon Isel yng Nghymru’ a ‘Dyfodol Ynni Craffach i Gymru’.

Nod cynllun Nyth Cartrefi Clyd Llywodraeth Cymru yw mynd i’r afael â thlodi tanwydd drwy wella effeithlonrwydd ynni cartrefi presennol ledled Cymru.

Ynni Lleol mae’n darparu cymorth ariannol a thechnegol i ddatblygu cynlluniau ynni adnewyddadwy

Bydd rhaglen Re:fit Cymru yn rhoi cymorth proffesiynol i sefydliadau yn y sector cyhoeddus yng Nghymru i nodi, datblygu a gweithredu prosiectau. Bydd hynny’n sicrhau arbedion ariannol sylweddol, yn gwella perfformiad ynni eu hadeiladau ac yn lleihau eu hôl troed carbon.

 

Yr hyn y mae’r trydydd sector yn ei wneud:

Dilynwch y dolenni isod i gael gwybod mwy am brosiectau cynhyrchu ynni adnewyddadwy ac ynni cymunedol:

10:10 Climate Action – cymerwch ran mewn ymgyrchoedd i hyrwyddo ynni adnewyddadwy

Asiantaeth Ynni De-ddwyrain Cymru – mae’n darparu cyngor ar ynni adnewyddadwy, effeithlonrwydd ynni, a chynaliadwyedd ynni

Asiantaeth Ynni Hafren Gwy – mae’n darparu cyngor ar ynni adnewyddadwy, effeithlonrwydd ynni, a chynaliadwyedd ynni

Canolfan y Dechnoleg Amgen – yn cynnig cyrsiau byr a hyfforddiant ôl-radd mewn ynni cynaliadwy

Energy Local – rhwydwaith o glybiau ynni lleol

Green Alliance: teclyn i leoli ynni adnewyddadwy – darganfyddwch y prosiectau ynni adnewyddadwy yn eich ardal chi

Her Ynni Sir Pen-y-bont ar Ogwr – Mae’r Her yn ceisio annog pobl Pen-y-bont ar Ogwr i feddwl a gweithredu ar faterion ynni drwy wneud pethau fel dod o hyd i gymorth gyda’u biliau ynni, gwneud eu cartref yn fwy effeithlon o ran yno, neu ddod ynghyd yn y gymuned i greu prosiect ynni lleol yn eu hardal

Prydain Ddi-garbon – canllaw ar ddyfodol cynaliadwy i ynni yn y DU

Renewable UK – cymdeithas fasnach ynni adnewyddadwy sy’n darparu gwybodaeth, cymorth, a fforymau polisi ynglŷn ag ynni adnewyddadwy

Ynni Cymunedol Cymru – rhwydwaith o gymunedau sy’n gweithio ar ynni yng Nghymru

Yr Ymddiriedolaeth Arbed Ynni  – cymorth i helpu grwpiau i ennyn diddordeb eu cymunedau yn y newid yn yr hinsawdd ac i weithredu ar effeithlonrwydd ynni a chynhyyrchu ynni adnewyddadwy

 

Sut y gallwch chi wneud gwahaniaeth:

Defnyddiwch ynni’n fwy effeithlon yn eich cartref neu’ch gweithle drwy ddilyn awgrymiadau’r Ymddiriedolaeth Garbon a’r Ymddiriedolaeth Arbed Ynni.

Meddyliwch am bethau rydych yn eu gwneud yn y cartref neu’r gweithle sy’n gwastraffu ynni ac ewch ati i unioni’r pethau hyn.

Beth am gynhyrchu’ch ynni adnewyddadwy eich hun drwy osod paneli solar neu foeler biomas.

Os nad oes modd i chi gynhyrchu’ch ynni adnewyddadwy eich hun, beth am brynu cyfranddaliadau mewn cynllun ynni lleol neu newid i gyflenwr ynni adnewyddadwy.